Jak przygotować dziecko do nauki czytania?

W przedszkolu pojawia się tak zwane czytanie globalne czyli całościowe. Dziecko nie rozpoznaje liter w wyrazie, ale w połączeniu z obrazkiem rozpoznaje go jako całość. Dobry rozwój mowy , bogate słownictwo i prawidłowa wymowa dziecka sprzyja kształtowaniu gotowości do nauki czytania. Sześciolatek powinien już prawidłowo artykułować głoski. Należy kształtować motywację do samodzielnego czytania. Pomaga w tym literatura dziecięca. Dziecko zainteresowane słowem pisanym zaspokaja własną ciekawość, czerpie radość z poznawania i zdobywania nowych umiejętności i tym samym pokonuje trudności. Mobilizacją do dalszych wysiłków jest nagroda w formie pochwały osoby dorosłej.
Proces czytania w przedszkolu kieruje się pewnymi zasadami dydaktycznymi:
- zasada stopniowania trudności – polega na przechodzeniu od ćwiczeń prostych do coraz bardziej złożonych,
- zasada indywidualizacji – każde dziecko jest inne i w różnym czasie zdobywa umiejętności, zatem tez w innym czasie będzie przyswajało sobie litery,
- zasada systematyczności – polega na rozłożeniu nauki czytania na cały rok przedszkolny, stopniowego wprowadzania liter oraz ich utrwalania ( wprowadzanie trzech-czterech liter w ciągu miesiąca).
Podczas przygotowania dzieci do nauki czytania ważne jest, aby zachować kolejne etapy. Z najmłodszymi dziećmi prowadzi się ćwiczenia uwrażliwiające na odbieranie różnorodnych dźwięków z otoczenia, np. odgłosy instrumentów, zwierząt, zjawisk atmosferycznych, przedmiotów i dźwięków mowy ludzkiej. Kolejnym etapem są ćwiczenia doskonalące słuch językowy. Jest to kształtowanie pojęcia „zdania”. Dzieci zaczynają rozumieć, że w trakcie mówienia wypowiadamy, to o czym myślimy, tworząc w ten sposób zdanie. Zaczynamy ćwiczenia od bardzo krótkich zdań, np. „Ala ma kota”, „Ola ma psa”. Dzieci określają liczbę wyrazów w zdaniu. Można tutaj wykorzystać różne liczmany, np. klocki, kasztany, patyczki. Potem zwiększamy poziom trudności dokładając kolejne wyrazy, rozbudowując nasze zdanie, np. „Ala ma małego kota”, „Ola ma dużego psa”. Takie zabawy z dzieckiem pozwalają mu zrozumieć, że w trakcie naszego mówienia można wyodrębnić zdania, a w nich wyrazy. Kiedy dziecko opanuje już umiejętność wyodrębniania wyrazów w zdaniu można przystąpić do zabaw, w których należy wyodrębnić sylaby w wyrazach, przeliczając te sylaby i określać ich liczbę. Gdy dziecko zna już kilka liter, można wprowadzić rebusy obrazkowo-literowe. Nauka czytania zaczyna się od czytania sylab. Czytanie sylabami wpływa pozytywnie na stopień rozumienia tekstu i poprawia płynność czytania. Jeżeli dziecko wyodrębnia już słuchowo zdania, wyrazy i sylaby, należy przystąpić do analizy i syntezy głoskowej wyrazów, czyli określania jakie głoski słychać na początku, na końcu i w środku wyrazu.
W procesie nauki czytania bardzo ważne są zabawy doskonalące wrażliwość słuchową i spostrzegawczość wzrokową. Litera jest to znak graficzny, który piszemy i widzimy, natomiast głoska to odpowiednik słuchowy litery, który wymawiamy i słyszymy.
Powodem trudności w czytaniu u dzieci może być obniżony poziom funkcji psychicznych i procesów poznawczych. Może im towarzyszyć niski poziom orientacji w przestrzeni i zaburzona lateralizacja. Również wady wzroku i słuchu często utrudniają dokonywanie analizy wzrokowo-słuchowej. Dzieci w takimi problemami mylą często litery o podobnym kształcie i brzmieniu. Niewielkie trudności można niwelować samemu, natomiast niepokojące nas problemy należy skonsultować ze specjalistami, aby mogli postawić właściwą diagnozę.

Źródło: Przewodnik Bliżej Przedszkola nr 7-8.214-215/2019, pod red. R. Halik, M. Stasińska, M. Majewska, N. Łasocha, K. Gawlik, A. Czeglik s. 36-37

Opracowała : Joanna Jelonek

Wiersz
Kodeks przedszkolaka
Monika Niewielska

Przedszkolaczek dobrze wie
jak ma w grupie bawić się.
Lalką, piłką czy klockami,
zawsze w zgodzie z kolegami.

Przedszkolaczek nie narzeka
na swą kolej grzecznie czeka.
Chociaż czasem ktoś się krzywi,
wszyscy muszą być cierpliwi.

Przedszkolaczek zuch nie lada
po zabawie sam układa:
auta, misie w równym rządku,
bo nie boi się porządku.

Zna przedszkolak moc książeczek,
lecz nie podrze ich karteczek,
delikatnie je przekłada-
niszczyć książek nie wypada.

Piosenka
Słoneczko rozchmurz buzię

Słoneczko późno dzisiaj wstało
I w takim bardzo złym humorze,
I świecić też mu się nie chciało,
Bo mówi, że zimno na dworze.
Lecz gdy piosenkę usłyszało,
To się tak bardzo ucieszyło,
Zza wielkiej chmury zaraz wyszło
I nam radośnie zaświeciło.
Słoneczko nasze, rozchmurz buzie,
Bo nie do twarzy ci w tej chmurze,
Słoneczko nasze, rozchmurz się,
Maszerować z tobą będzie lżej!
Słoneczko nasze rozchmurz pyska,
Bo nie do twarzy ci w chmurzyskach,
Słoneczko nasze, rozchmurz się,
Maszerować z tobą będzie lżej!

Piosenka
Jedzie Mikołaj

Jadą, jadą sanie, księżyc złoty świeci
Hej! jedzie w nich Mikołaj do wszyściutkich dzieci.
Świętemu szron biały na wąsiskach siada,
Hej! leci za nim spiskiem aniołków gromada.
Obudził się niedźwiedź w zimową pogodę,
Hej! listu nie pisałem, ale lubię miodek.
Cieszy się Mikołaj, widać to po minie,
Hej! zaraz wyląduje na jakimś kominie.
Święty Mikołaju, nie wracaj do raju!
Hej! zostań tu na ziemi wszyscy cię kochają.

Wiersz
Choinka w lesie stała

Choineczka w lesie stała,
z roku na rok podrastała.
A czuwali nad nią stale
i leśnicy, i krasnale.
Ta choinka, ta zielona,
stała w lesie ośnieżona.
Trzy sarenki tam przybiegły,
na spoczynek pod nią legły.
Ta choinka w śniegu biała,
z wiatrem szyszki kołysała.
Zobaczyła ją wiewiórka
i po szyszkach dała nurka.
Nowy Rok, to jego wola,
przeznaczył ją do przedszkola.
Zaraz sam się tu pojawi,
żeby z dziećmi się pobawić.